– Tên thường gọi: Gõ đỏ.
– Tên gọi khác: Căm xe, Cà te, Săng lẻ Campuchia, Gõ đỏ Lào.
– Tên tiếng anh: Makha Tree.
– Tên Khoa học: Afzelia xylocarpa (Kurz) Craib.
– Tên đồng danh: Pahudia xylocarpa, Afzelia cochinchinensis, Afzelia siamica, Afzelia xylocarpa.
– Họ: Đậu (Fabaceae).
– Bộ: Đậu (Fabales).
– Tình trạng bảo tồn: Nguy cấp (EN – Endangered) theo IUCN 2025 và Nguy cấp (EN – Endangered) theo SĐVN 2024.
– Đặc điểm nhận dạng:
Cây gỗ rụng lá, cao tới 30-40m. Vỏ thân màu xám xanh, nứt vảy không đều. Cành non hơi có lông, sau nhẵn, có lỗ bì. Lá kép lông chim 1 lần chẵn, cuống chung dài 10-15cm, mang 2-5 đôi lá nhỏ, mọc đối hình trái xoan hoặc hình trứng, đáy lá tròn, chót lá tròn hay có mũi nhọn, dài 5-6cm, rộng 4-5cm. Gân bên 7-9 đôi. Có 2 lá kèm. Cụm hoa dài 10-15cm, có 1-3 nhánh, lá bắc và lá bắc nhỏ hình trái xoan, tồn tại, cánh đài hình ống, có 5 thùy, 1 cánh tràng hình tròn màu tím nhạt, trong có lông, nhị đực 7, hơi dính ở gốc. Quả hóa gỗ dày, hình trái xoan dài, dài 15-20cm, rộng 6-9cm, dày 2-3cm, hạt hình trứng hoặc gần tròn, ngoài có vỏ giả cứng như sừng, nằm ngang, cách nhau bởi vách dày.
- Sinh học và sinh thái:
Sinh cảnh sống: Mọc trong rừng, ở độ cao (700 -1.000) m, nơi bằng phẳng hay sườn núi dốc.
Mùa hoa quả: Rụng lá tháng 12 đến tháng 2 năm sau. Tái sinh tốt bằng hạt. Mùa hoa tháng 3-4, quả tháng 10-11.
Công dụng: Gỗ cứng, bền, có màu sắc và vân đẹp, đóng đồ đạc cao cấp và làm hàng mỹ nghệ.
– Phân bố:
Thế giới: Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan, Trung Quốc.
Việt Nam: Đắk Lắk (Krông Bông), Đồng Nai, Gia Lai (An Khê, Chư Prông), Tp. Hồ Chí Minh, Khánh Hoà, Quãng Ngãi, Lâm Đồng, Đà Nẵng,Tây Ninh, Huế.
