Giữa không gian linh thiêng của di tích lịch sử Chiến khu Đ, nơi từng ghi dấu những năm tháng đấu tranh hào hùng của dân tộc, thiên nhiên vẫn âm thầm gìn giữ ký ức của một thời oanh liệt. Trong sắc xanh bạt ngàn của rừng Mã Đà, cây Trung quân với dáng vẻ mộc mạc như vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về sức sống bền bỉ và tinh thần kiên cường của con người nơi đất lửa năm xưa. Loài cây ấy không chỉ là một phần của hệ sinh thái rừng, mà còn là chứng nhân thầm lặng, gắn bó với lịch sử và hồn thiêng của Chiến khu Đ anh hùng, là biểu tượng sống động của lòng trung nghĩa và ý chí kiên cường của con người Việt Nam.
Hình ảnh cây Trung quân tại di tích Chiến khu Đ
Cây Trung Quân là loại dây leo, sống lâu năm, tán lá xanh quanh năm, chịu được nắng gió và khắc nghiệt của rừng núi, bộ đội ta đã dùng loại lá này để lợp nhà. Nó vừa mát, vừa bền lại rất đẹp mắt, khi bị lửa đạn đốt cháy do lá không có tinh dầu, lá ít gây cháy lan. Mỗi chiếc lá đều gợi nhớ lại những hình ảnh, kỷ niệm thân thương của các thế hệ cha chú đã sống, chiến đấu ở nơi này. Lá trung quân dài chừng 40- 45cm, rộng 5cm- 6cm, hình dáng và kích thước gần giống lá cây ngọc lan. Lá được hái về chằm thành tấm tranh dài hơn 2m, ép phẳng các tấm tranh rồi lợp thành mái nhà. Sau khoảng nửa tháng, lá trung quân khô chuyển màu nâu sáng, giống như màu ngói.
Chính sức sống mãnh liệt ấy đã khiến cây trở thành hình ảnh ẩn dụ cho người chiến sĩ cách mạng – dù gian khổ, vẫn vững vàng, trung thành với Tổ quốc, với lý tưởng cách mạng.
Ngày nay, lá Trung Quân được sử dụng để lợp các mái nhà tại nhiều khu di tích, tái hiện lại các khu nhà làm việc ngày xưa của các thế hệ cha ông trong thời kỳ kháng chiến, góp phần giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống yêu nước, lòng trung thành và ý thức bảo vệ môi trường sống.
Từ gốc rễ sâu bền của cây Trung Quân, ta thấy được sức sống của một dân tộc kiên cường – luôn trung nghĩa, thủy chung và vươn lên giữa mọi gian khó. Giữa nhịp sống hiện đại, phố xá đông vui, chúng ta vẫn tìm về mái lá Trung Quân – chiến khu năm nào – nơi khởi nguồn của niềm tin và khát vọng cống hiến để cảm nhận hơi thở của lịch sử, thắp lên ngọn lửa lý tưởng trong tim thế hệ hôm nay.
