– Tên thường gọi: Cá leo.
– Tên gọi khác: Cá chạch đồng, cá lăng sông, cá chạch khổng lồ.
– Tên tiếng anh: Great white sheatfish.
– Tên khoa học: Wallago attu.
– Tên đồng danh: Silurus attu, Wallago horvathi, Wallago malabaricus, Wallago maculatus.
– Họ: Cá nheo (Siluridae).
– Bộ: Cá da trơn (Siluriformes).
– Tình trạng bảo tồn: Sắp nguy cấp (VU – Vulnerable) theo IUCN 2025 và Sắp nguy cấp (VU – Vulnerable) theo SĐVN 2024.
– Đặc điểm nhận dạng:
Kích thước dài từ 300 – 400 mm, cở cá tối đa đạt đến 200 cm. Trọng lượng khoảng 5 -15kg. lớn nhất đạt đến 50kg.
Thân dài, dẹp bên; đầu tương đối to và ngắn, dẹp bằng; mõm hướng lên trên; miệng rộng và trên, không co duỗi được; rạch miệng xiên kéo dài quá viền sau mắt; hàm dưới nhô ra phía trước; răng ở hàm dài, nhọn, mọc thưa, sắp thành nhiều hàng trên 2 hàm; có 2 đôi râu: râu hàm trên dài tới khởi điểm vây hậu môn và râu hàm dưới dài tới góc miệng; mắt ở dưới da, phía trên góc miệng. Vây lưng nhỏ, nằm lệch về phía đầu, khởi điểm trước khởi điểm vây bụng; vây hậu môn dài, không liền với vây đuôi; vây ngực có gốc phát triển, mút sau kéo dài quá khởi điểm vây hậu môn, có gai nhọn và cứng; vây bụng nhỏ; vây đuôi phân thùy sâu, thùy trên dài hơn thùy dưới. Toàn thân trần, không có vẩy; đường bên hoàn toàn; lưng xanh thẫm, bụng trắng bạc, có các đốm loang lỗ màu nâu đen; các vây màu hơi vàng; phần chẩm màu đen đậm; viền rãnh miệng và các tia vây màu đen.
– Sinh học và sinh thái:
Môi trường sống: Cá Leo nhỏ sống thành đàn, cá lớn phân tán ở tầng mặt của các sông, kênh rạch và hồ chứa, ưa thích nơi ẩn nấp ở các bụi cây ven bờ.
Thức ăn: Cá thuộc loài cá dữ, tính ăn động vật, ăn các loài cá nhỏ, cá ưa bắt mồi vào ban đêm.
Sinh sản: Mùa sinh sản của cá từ tháng 5 đến tháng 7, đặc biệt khi nước sông bắt đầu lên. Cá đẻ gần bờ, quanh các lùm cây.
Giá trị sử dụng: Cá có kích thước lớn, cỡ tối đa đến 2m, nặng 25kg, thịt ngon, sản lượng cao, có giá trị kinh tế. Tuy nhiên, nguồn lợi cá này ngoài tự nhiên đang giảm sút nghiêm trọng.
– Phân bố:
Thế giới: Ấn Độ, Mianma, Lào, Thái Lan, Camphuchia, Indonesia và Trung Quốc.
Việt Nam: Ở hồ Trị An sông Đồng Nai, hồ Dầu Tiếng và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
